Γιώργος Δούδος
[Ιαν 2011 - Τεύχος: 62]
Η αλλαγή του χρόνου μολονότι αποτελεί μια από τις πολλές συμβάσεις που έχει εφεύρει ο άνθρωπος καθώς πορεύεται πλάθοντας την ιστορία του, εντούτοις είναι πάντοτε αφορμή αναπτέρωσης των ελπίδων, που έχουν ατονήσει και ευκαιρία να δούμε κάποια πράγματα πιο καθαρά. Με άλλα λόγια, με αφορμή την αρχή μιας νέας χρονιάς, μπορούμε να τολμήσουμε βήματα βαθύτερης κατανόησης αληθειών που ίσως δεν τις είχαμε αξιολογήσει όσο έπρεπε, ενώ είναι ζωτικές για την ύπαρξη των κοινωνιών μας και αναγκαίες, ωσάν μονόλιθοι για να προσθέσουμε νέα ποιότητα στον πολιτισμό μας.
Ως αφετηρία στις σκέψεις μου προβάλλω μια σημαντική αρχή με δύο όψεις: Ότι όλοι οι λαοί της Οικουμένης, χωρίς διάκριση μεταξύ τους, βρίσκονται κάτω από τη φροντίδα και την Αγάπη του Θεού και ότι όλα τα μονοπάτια που οδηγούν στη μέθεξη με το θείο είναι εξίσου ιερά!
Θα ήθελα να σας καταστήσω κοινωνούς με τις σκέψεις μου σχετικά με τον θρησκευτικό πλουραλισμό. Πρόκειται για ένα τολμηρό και ζωτικό ταυτόχρονα βήμα πέρα από την θρησκευτική ανεκτικότητα. Η ανεκτικότητα σε καμιά περίπτωση δεν υποχωρεί ως σημαντικότατου στοιχείου του οικουμενικών οριζόντων ανθρωπιστικού πολιτισμού, αλλά κατά μία άποψη θα μπορούσε να ειπωθεί ότι χαρακτηρίζεται από μια στατικότητα. Απεναντίας ο θρησκευτικός πλουραλισμός προσφέρει δυναμική κινητικότητα στο κοινωνικό μας γίγνεσθαι κι επιπλέον εμπλουτίζει με περισσότερο βάθος την πνευματικότητάς μας.
Δεν μιλάμε για διαθρησκεικό διάλογο, σαν αυτόν που οργανώνουν συνήθως σε συνέδρια επίσημοι αντιπροσωπευτικοί φορείς θρησκειών ή πανεπιστήμια με πρωταγωνιστές ακαδημαϊκούς. Σε τέτοιες διοργανώσεις ανταλλάσσονται ιδέες και απόψεις, με σκοπό την προσέγγιση και την προαγωγή της κατανόησης μεταξύ διαφορετικών μεταξύ τους πίστεων και θρησκευμάτων. Δυστυχώς όμως, συχνά μόλις τελειώσει η δεξίωση που παρατίθεται στο τέλος του συνεδρίου το μόνο που απομένει είναι τα πρακτικά που τυπώνονται σε πολυσέλιδους τόμους και κοσμούν βιβλιοθήκες άγνωστες στον πολύ κόσμο…. Οι προβληματισμοί, οι αγωνίες, οι θετικές προσεγγίσεις, εφόσον υπήρξαν, σε τέτοιου είδους διαθρησκειακά συνέδρια παραμένουν άγνωστα από τον πολύ κόσμο και οι πιστοί των διαφόρων θρησκευμάτων ή ομολογιών παραμένουν εγκλωβισμένοι στις προκαταλήψεις τους, με όλες τις φοβίες και το μίσος αιώνων απέναντι στον Άλλο, τον διαφορετικό κατά την πίστη συνάνθρωπο.
Μιλώντας για θρησκευτικό πλουραλισμό αναφέρομαι σε μια άλλη προσέγγιση που γεννά η πραγματικότητα που έχει προκύψει, στην εποχή μας και στον κόσμο μας, από τη συνύπαρξη στις ίδιες κοινωνίες ανθρώπων, που αναγνωρίζουν διαφορετικούς κανόνες πίστης και επιχειρούν να προσεγγίσουν το θείο ο καθένας και η καθεμιά μέσα από διαφορετικά πολύμορφα μονοπάτια. Αυτή η πραγματικότητα δημιουργεί την ανάγκη να ρίξουμε γέφυρες πάνω από τις αβύσσους που θεωρούσαμε ότι μας χωρίζουν και να τολμήσουμε να διαβούμε αυτές τις γέφυρες, ακόμα κι αν είναι τρίχινες και μας φοβίζουν σε κάθε βήμα πάνω από το χάος…. Η άγνοια και οι προκαταλήψεις είναι τα κύρια αίτια της μισαλλοδοξίας που εκτρέφεται μεταξύ ‘πιστών’ μιας θρησκείας εναντίον πιστών μιας άλλης και σπέρνει θάνατο, φόβο και τρόμο. Η άγνοια δεν έχει σχέση μόνο με την έλλειψη κατανόησης απέναντι στον Άλλο που αγνοούμε, αλλά κυρίως σηματοδοτεί μια βαθειά άγνοια της ίδιας μας της πίστης. Γιατί καμιά θρησκεία, απ’ αυτές που κατά κοινή αποδοχή χαρακτηρίζονται ως οικουμενικές, δεν συνηγορεί σήμερα υπέρ της τυφλής βίας και της διασποράς του τρόμου ανάμεσα σε πιστούς μιας άλλης θρησκευτικής κοινότητας.
Οι φανατικοί ισλαμιστές που επιτέθηκαν φονικά τα ξημερώματα Πρωτοχρονιάς σε κοπτική εκκλησία της Αλεξάνδρειας, δύσκολα θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως πιστοί Μουσουλμάνοι. Απεναντίας η πράξη τους είναι ντροπή για το Ισλάμ!
Οι σαράντα Ισραηλινοί ραβίνοι που εξέδωσαν αρχές Δεκεμβρίου 2010 ένα θρησκευτικό διάταγμα, με το οποίο καλούν τους Εβραίους να μην πουλούν και να μη νοικιάζουν ακίνητά τους σε μη Εβραίους στο Ισραήλ, με επίκληση της ποινής του αφορισμού, αναμφίβολα δεν εκφράζουν τον Ιουδαϊσμό και την οικουμενικότητά του. Δικαιολογημένα καταδικάστηκαν ως ρατσιστές από πολύ σοβαρούς εκφραστές του ισραηλινού Ιουδαϊσμού!
Ο Μητροπολίτης Πειραιώς Σεραφείμ-Ιωάννης Μεντζελόπουλος, αναδεικνύεται με περισσήν αμετροέπεια ο διαπρύσιος κήρυκας του εθνοφυλετισμού στην Ελλαδική Εκκλησία, ξεπερνώντας σε ξενοφοβική αήθεια και τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Άνθιμο. Στις 20.12.2010 ο κ. Μεντζελόπουλος από πανελλαδικής εμβέλειας σταθμό τηλεόρασης αποκάλυψε αδιάντροπα τον αντισημιτισμό του. Με αφορμή την δολοφονική επίθεση σκοτισμένων ισλαμιστών κατά Κοπτών Χριστιανών στην Αλεξάνδρεια επιτέθηκε κατά της θρησκείας του Ισλάμ, εξύβρισε με σκαιότητα όλη την παγκόσμια Μουσουλμανική Κοινότητα και εκφράστηκε κατά τρόπο απόλυτα μη ανεκτό για τον Προφήτη Μοχάμεντ! Η στάση του Μητροπολίτη Πειραιώς επιβεβαιώνει δυστυχώς την αλήθεια πως στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία ο ρατσισμός, είτε ως αντισημιτισμός, είτε ως ισλαμοφοβία είναι μια παγιωμένη παρέκκλιση από την παρακαταθήκη της ορθής πίστης. Ευτυχώς που υπάρχουν λαμπρές εξαιρέσεις ανθρώπων της Εκκλησίας που με προφητική υπομονή σηκώνουν στις πλάτες τους την όντως αλήθεια….
Το Πακιστάν, υπό την πίεση σκοταδιστικών και ακραίων κύκλων Μουσουλμάνων, κατασκεύασε νόμο κατά της βλασφημίας! Στην ίδια τη χώρα οι αμφισβητήσεις κατά του νόμου προκάλεσαν την πολιτική δολοφονία του κυβερνήτη του Παντζάμπ, που ήταν αντίθετος με τις προβλέψεις του νόμου αυτού, ανάγκασαν κόσμο να βγει στους δρόμους και να εκδηλώσει έντονα την αντίθεσή του, με χαρακτηριστικό το σύνθημα σ’ ένα πανό μιας διαδήλωσης «Σταματήστε να σκοτώνετε στο όνομα του Ισλάμ»!
Στη συνέχεια θα παραθέσω μια αληθινή ιστορία που δείχνει πως μπορεί να πάρει σάρκα και οστά ο θρησκευτικός πλουραλισμός και μάλιστα σε ευάλωτες από τα πάθη και το μίσος γειτονιές του πλανήτη μας, όπως είναι το Ισραήλ και τα παλαιστινιακά εδάφη.
«Πριν μερικά χρόνια βρέθηκα στη Χεβρώνα και πήγα να προσκυνήσω το τάφο του Σίμπλι, ενός αγίου Σούφι. Εκεί βρισκόταν ένας γέροντας τυφλός Σεΐχης που στο χέρι του κρατούσε το τασμπί. Όταν κάθισα μπροστά του στράφηκε προς εμένα γιατί ένιωσε την παρουσία μου και με ρώτησε αν γνώριζα τον Νουρ (Στηβ Ντάρκη) και την Μάριαμ (μια άλλη πνευματική φίλη μου).
Απάντησα, ‘Άιουα’ (ναι).
Τί θέλεις, με ρώτησε.
Του είπα πως θέλω να κάνω ζικρ μαζί του.
Τότε να έρθεις την Πέμπτη στις 4 η ώρα, μου είπε.
Πράγματι, μια ολόκληρη ομάδα που ήταν μαζί μου, την ώρα και τη μέρα που μας είχε ορίσει ο τυφλός γέροντας βρισκόμασταν στο μικρό τούρμπε, όπου μαζεύονταν για ζικρ. Ο Σεΐχης καθόταν στη θέση του ενώ κάποια στιγμή έφτασε και ο Ιμάμης του τζαμιού. Φορούσε στο κεφάλι του κόκκινο φέσι μ’ ένα τουρμπάνι λευκό τριγύρω και αναρωτήθηκε αν ήταν σωστό να πάρουμε μέρους στο ζικρ.
Προσπαθήσαμε να μιλήσουμε ο ένας στον άλλο μα δεν υπήρχε κάποιος διερμηνέας να μας διευκολύνει. Οι νεαροί Άραβες είναι απρόθυμοι να φανερώσουν πως γνωρίζουν εβραϊκά κι έτσι δεν μπορούσε να γίνει μετάφραση όσων θα έλεγα στα αραβικά. Έτσι επιστρατεύσαμε κατά κάποιο τρόπο ένα κρατικό γιατρό που έκανε χρέη διερμηνέα.
Ο Ιμάμης όταν έφτασε στο τούρμπε δεν είχε κάνει την απογευματινή προσευχή του. Έτσι άρχισε να απαγγέλλει : ‘Αλάχου Άκμπαρ, Αλάχου Άκμπαρ’. Είχα σταθεί δίπλα του ακριβώς και έλεγα τις προσευχές μαζί του. Τελείωσε η προσευχή και κατόπιν ήρθε η ώρα της «ανάκρισης». Η ερώτηση αναμενόμενη: «Ποιος σε έστειλε»;
Απάντησα: «Ο Ένας, ο Μοναδικός, ας είναι Ευλογημένος, που οδήγησε τον πατέρα μας Ιμπραχίμ έξω από την Ουρ της Χαλδίας».
«Τί θέλεις»;
Απάντησα πως βρίσκομαι ανάμεσά τους για να κάνω ζικρ μαζί τους».
«Γιατί δεν πηγαίνεις εκεί που είναι ο δικός σου λαός»;
Και απάντησα: «Σήμερα το πρωί ξημέρωσα μαζί με το λαό μου».
«Τότε γιατί θέλεις να κάνεις ζικρ μαζί μας»;
Του είπα: «Γιατί όταν είμαι μακριά από τους Αγίους Τόπους , αναζητώ τα αδέλφια μου τους Σούφι (Ikhwan)και κάνουμε ζικρ μαζί. Το να βρίσκομαι τώρα στους Αγίους Τόπους και να μην μπορώ να λάβω μέρος σε ζικρ, μαζί σας, μου είναι πολύ δυσάρεστο. Θα ήθελα να κάνω ζικρ μαζί σας».
«Είσαι Μουσουλμάνος»;
Απάντησα: «Λα (όχι). Άνα Μουμίν (Είμαι ένας πιστός)».
Και η επόμενη ερώτηση ήταν: «Ποιο είναι το πιστεύω σου»;
Απάντησα: «Ασάντου» (Μαρτυρώ). Λα ιλλάχα ιλ Αλλάχ αλ άχαντ» (Δεν υπάρχει άλλος θεός από τον Αλλάχ και ότι ο Αλλάχ είναι Ένας).
«Εντάξει. Αρκετά καλά».
Στη συνέχεια με ρώτησε: «Ακολουθείς τη Σαρία»; Και απάντησα «Άιουα» (ναι).
«Ποιο επίπεδο της Σαρία ακολουθείς»;
Η απάντησή μου ήταν: «Ακολουθώ τη Σαρία των γιων του Ισχάκ και των γιων του Γιακούμπ».
«Μα τότε», με ρώτησε, «γιατί δεν ακολουθείς τη Σαρία του Ισλάμ»;
Κι εγώ του είπα: «Γιατί δεν είναι σωστό, δεν είναι ‘άνταμπ’. Δεν αρμόζει σε ένα γιο να ακολουθεί διαφορετικό δρόμο από εκείνο που ακολούθησε ο πατέρας του. Εγώ προέρχομαι από τους γιους του Ισχάκ και τους γιους του Γιακούμπ, όχι από τους γιους του Ισμαήλ. Έτσι ακολουθώ τη Σαρία των γονέων μου».
«Τί γνώμη έχεις για το Ταρικάτ»;
«Χωρίς δεύτερη σκέψη συμπορεύομαι μαζί σου….» ήταν η απάντησή μου.
Και τότε, κάποιος έδωσε μια «δυνατή κλωτσιά» λέγοντας: «Ρώτησέ τον, ρώτησέ τον τί πιστεύει για το Ρασουλιγιάτ (για τον Απεσταλμένο)»;
Η απάντησή μου ήταν: «Ασάντου (Μαρτυρώ). Λα ιλλάχα ιλ Αλλάχ, ουά Μουχάμεντ αρ Ρασούλ Ιλλάχ» (Δεν υπάρχει άλλος θεός από τον Αλλάχ και ο Μουχάμεντ είναι Απεσταλμένος του Αλλάχ).
«Τότε είσαι Μουσουλμάνος» ήρθε η απάντηση.
Του είπα «Λα. Άνα Γιαχούντ» (Όχι, είμαι Εβραίος).
Μα τότε πώς μπόρεσες να πεις τη ‘σαχάντα’;
«Αφήστε με» είπα «να πάμε μαζί πίσω στην ιστορία σας. Υπήρχε ο Ισμαήλ, ο γιος του Ιμπραχίμ Κχαλίλ Αλλάχ (του φίλου του Αλλάχ). Ο Ισμαήλ κρατούσε τη γνώση του ‘ταουχίντ’, της Ενότητας του Θεού, αλλά οι απόγονοί του γλίστρησαν μέσα σε σκοτεινούς αιώνες, πέρασαν στην εποχή της ‘τζαχιλίγια’, της άγνοιας. Έτσι έχασαν το δρόμο τους προς την Ενότητα του Θεού. Τότε, ο Ραχμάν, ο Ραχίμ έστειλε στους απογόνους του Ισμαήλ έναν Αγγελιαφόρο για να τους φέρει πίσω στο δρόμο του Ταουχίντ, της επίγνωσης της Ενότητας. Πιστεύω αυτός που στάλθηκε στους γιους του Ισμαήλ ήταν ένας αληθινός Αγγελιαφόρος».
Ο Ιμάμης είπε: «Δεν έχω λόγους να συνεχίσω να μιλώ περισσότερο. Θέλω να κάνω ζικρ μαζί μ’ αυτόν τον άνδρα!»
Κάποιοι έφεραν τύμπανα και ντεφ και αρχίσαμε το ζικρ».
Η ιστορία που παρέθεσα δεν είναι φανταστική. Μεταφέρει την εμπειρία ενός Εβραίου Ραβίνου από την Αμερική, του Zalman Schachter-Salomi που εμπνεύστηκε ένα κίνημα πνευματικής αναγέννησης στον Ιουδαϊσμό.
Συχνά οι θρησκείες που αλλοιώθηκαν και εξέπεσαν σε εκκοσμικευμένους θεσμούς, όπως ένα σωρό άλλοι φορείς εξουσίας, που συμβάλλουν στην αλλοτρίωση των ανθρώπων προκειμένου να συντηρούν προνόμια και ισχύ αδιαφορούν για την αντιμετώπιση της ουσίας των πραγμάτων και προπάντων καθίστανται καταστροφείς της ανθρωπιάς και των ανθρώπων. Πρόκειται για ξεραμένους κορμούς δέντρων, που σκορπούν φόβο και φρίκη…. Έτσι όχι μόνον δεν συμβάλλουν στην πρόοδο του πολιτισμού των ανθρώπων αλλά μάχονται με τρομερή μανία καθετί που θα μπορούσε να δημιουργήσει γέφυρες κοινωνίας ανάμεσα στους πιστούς διαφορετικών θρησκευμάτων ή ομολογιών της ίδιας θρησκείας. Γι’ αυτούς τους θεσμούς εξουσίας και υποδούλωσης του ανθρώπου ο θρησκευτικός πλουραλισμός, όπως και η καλλιέργεια διαπολιτισμικών σχέσεων σε μια σύγχρονη κοινωνία είναι αρνητικά φαινόμενα. Ο λόγος είναι απλός. Σε μια κοινωνία όπου συνυπάρχουν μαζί με την πλειοψηφούσα ομάδα και ποικίλες μειονοτικές, οι θρησκείες, που η θετική ή η αρνητική επιρροή τους, στην ύφανση του κοινωνικού ιστού είναι αναμφίβολη, θρησκευτικές κοινότητες δίχως πνευματικότητα μοιάζουν με σκάφη δίχως καρίνα που ξεκινούν να διαπλεύσουν φουρτουνιασμένες θάλασσες….
Για ένα πιστό άνθρωπο οι εξελίξεις που συμβαίνουν κατά τη διαδρομή της Ιστορίας και ανατρέπουν συνθήκες και συμβάσεις είναι πραγματικότητες που γίνονται υπό την σκέπη του Δημιουργού. Η φανατική προσήλωση σε πρότυπα του παρελθόντος, που δεν εξελίσσονται χάριν «ευσέβειας» ουσιαστικά είναι βλασφημία κατά του Θεού, ο οποίος κάθε στιγμή δημιουργεί και κάτι καινούργιο.
Μολονότι οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που έχουν σχεδιασθεί και εφαρμόζονται από το διεθνές διευθυντήριο του ειδωλολατρικού καπιταλισμού, έχουν καταδικάσει στην έσχατη ταπείνωση το μέγα πλήθος των κατοίκων της γης. Μολονότι η συντριπτική πλειοψηφία των Μουσουλμάνων του κόσμου ζει την αθλιότητα μιας τρομερής καθημερινότητας, καθόσον είναι καθηλωμένη στην πιο βάναυση υπανάπτυξη και στην πιο απάνθρωπη εκμετάλλευση. Μολονότι αυτές οι συνθήκες είναι πρόσφορες για να ανθίζει το λουλούδι του κακού, της βίας, του τρόμου και της καταστροφής, πράγμα που δυστυχώς συμβαίνει, γιατί έτσι οι μουσουλμανικές χώρες θα είναι ανίσχυρες και εκτεθειμένες στις επεμβάσεις του διεθνούς καπιταλισμού. Μολονότι εύκολα υπό τέτοιες τραγικές συνθήκες θα μπορούν οι σκοτεινοί αγκιτάτορες να κλέβουν την πίστη των Μουσουλμάνων και να την αντικαθιστούν με το σκοτάδι των Ισλαμιστών. Ο λόγος του Ιερού Κορανίου δεν πρόκειται που διακηρύττει: «…αν κάποιος σκοτώσει έναν άνθρωπο, είναι σα να σκοτώνει ολόκληρη την ανθρωπότητα…» (Σούρα Αλ Μάιντα 32), δεν πρόκειται να χαθεί και θα είναι πάντοτε μια θετική αφετηρία για το χτίσιμο του οικοδομήματος του θρησκευτικού πλουραλισμού σε κάθε κοινωνία και στη δική μας, στην Ελλάδα, στην Αθήνα, στην Κομοτηνή, στην Ξάνθη….
[Αζινλίκτσα – Τεύχος: 62 - ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2010]
Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir
