Συγχαίρω την κυβέρνηση ΑΚΡ από την πλευρά των μη μουσουλμάνων  Τούρκων πολιτών. Έχει μειωθεί αρκετά επί των ημερών της η ωμότητα του εθνικού κράτους που συνεχίζονταν από την δεκαετία του 1920 προς αυτούς τους ανθρώπους. Η τελευταία ένδειξη είναι το διάταγμα σε ισχύ νόμου. Όμωως, αμέσως να πω ότι αυτό το διάταγμα δεν είναι διόλου μια μεταρρύθμιση ενός άρθρου  (να περιλαμβάνεται σε ένα άρθρο). Θα παραθέσω το άρθρο, θα σημειώσω αναλυτικά τα προβληματικά σημεία 1,2,3 κλπ και θα τα επεξηγήσω στην συνέχεια.

Το Κείμενο του άρθρου

«Μεταβατική διάταξη 11: Ακίνητα της κοινότητας α) καταχωρημένα στην δήλωση του 1936 αλλά η μερίδα ιδιοκτήτου κενή, β) ακίνητα δηλωμένα στην δήλωση του 1936 που αναφέρονται ως περιουσία του δημοσίου όχι  λόγω απαλλοτρίωσης, πώλησης ή ανταλλαγής (πρόβλημα πρώτο), ακίνητα αναφερόμενα στο όνομα της Γενικής Διεύθυνσης Βακουφίων, του Δήμου και της Νομαρχίας (πρόβλημα δεύτερο), γ) τα νεκροταφεία και οι βρύσες γραμμένα μεν στην δήλωση του 1936 {πρόβλημα τρίτο} καταχωρημένα δε σε δημόσια ιδρύματα (πρόβλημα  τέταρτο), προσφυγή του ενδιαφερόμενου εντός διαστήματος 12 μηνών από την έναρξη εφαρμογής του άρθρου και η θετική απάντηση του Συμβουλίου της Γενικής Διεύθυνσης Βακουφίων (πρόβλημα πέμπτο), (πρόβλημα έκτο) μετά την απόφαση αυτή τα ακίνητα καταχωρούνται από τα υποθηκοφυλακεία στο όνομα των βακουφίων της κοινότητας,  (πρόβλημα έβδομο) για τα κτήματα προέρχονταν από διαθήκες ή δωρεές και είναι καταχωρημένα στο δημόσιο ή στην Γεν. Διεύθυνση Βακουφίων με το αιτιολογικό ότι η κοινότητα δεν είχε το δικαίωμα ιδιοκτησίας, δίνονται αποζημιώσεις από το δημόσιο ή την Γενική διεύθυνση Βακουφίων  στην τρέχουσα τιμή που ορίζεται από το Υπουργείο Οικονομικών. Οι μέθοδοι  στην εφαρμογή αυτού του άρθρου θα διορθωθούν σύμφωνα με καταστατικό».

Ας έλθουμε στα εμπόδια

Εμπόδιο πρώτο: Καταρχάς οι «απαλλοτριώσεις» δεν μπορεί να αποκλειστούν. Διότι, αυτές έγιναν κατά κάποιο τρόπο σφετεριστικό. Κατασχέθηκαν όχι για ικανοποίηση αναγκών του δημοσίου κ.λ.π. και μετά χαρίστηκαν σε άτομα και στο δημόσιο. Για παράδειγμα, επάνω στο Αρμένικο νεκροταφείο Σούρπ Αγκόπ της περιοχής του Παγκάλτι σήμερα υψώνονται τα κτήρια της TRT, του στρατιωτικού μουσείου, των  ξενοδοχείων Ντιβάν και Χίλτον κ.λ.π. Επειδή το νεκροταφείο αυτό το 1934 με δικαστική απόφαση είχε περιέλθει στον δήμο, δεν υπάρχει και στην δήλωση του 36 που είναι ένας κατάλογος περιουσιακών στοιχείων, δεν μπορεί να επωφεληθεί από το συγκεκριμένο άρθρο. Το δεύτερο είναι ότι δεν μπορεί να μείνει εκτός «πώλησης» διότι το κράτος δήμευσε κραυγαλέα την περιουσία, την επέστρεψε ως δωρεά στον παλιό ιδιοκτήτη ο οποίος την μεταπούλησε εκ νέου. Αυτά με κανένα τρόπο δεν μπορεί να καταχωρηθούν.

Εμπόδιο-2: Δεν μπορούν όμως να επωφεληθούν κτήματα που έχουν καταχωρηθεί ως ένα ίδρυμα το καθένα, κτήματα που έχει κατασχέσει η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων, διότι το συμβούλιο της Γενικής Διεύθυνσης Βακουφίων θα ισχυριστεί ότι είναι καταχωρημένα  «όχι στην Γενική Διεύθυνση Βακουφίων αλλά είναι καταχωρημένα ως βακούφιο». Για να παρεμποδιστεί αυτό, έπρεπε ακριβώς εδώ να προστεθεί η έκφραση «…και εκείνα που είναι εγγεγραμμένα ως βακούφια εγκαταλειμμένο».

Εμπόδιο-3: Η διατύπωση «καταχωρημένο στην δήλωση του 36» είναι πολύ προβληματική διότι, το τεράστιο Νεκροταφείο της περιοχής της Πόλης  Παγκάλτι, που αναφέρεται παραπάνω, δεν είναι εγγεγραμμένο το 36. Και η Διάταξη σε Ισχύ Νόμου αυτή δεν φέρνει λύση για κτήματα που δεν είναι καταχωρημένα.

Εμπόδιο-4: Τα νεκροταφεία κάποτε δεν αναφέρονταν ως  ΄΄περιουσιακά΄΄ στοιχεία οπότε δεν αναφέρθηκαν έτσι και από τα βακούφια. Συνεπώς στο διάταγμα αυτό δεν υπάρχει λύση για τα νεκροταφεία τα οποία δεν είναι καταγραμμένα. Εξάλλου το άρθρο 42/3 της Λοζάνης έχει ως εξής: «Η Τουρκική κυβέρνηση εγγυάται την εξασφάλιση μιας πλήρους προστασίας των μη μουσουλμανικών νεκροταφείων». Είτε αναφέρονται είτε όχι στην δήλωση του 36 ήδη δεν μπορεί να τα βλάψει κανείς όσο θα υπάρχει η συνθήκη της Λοζάνης.

Εμπόδιο-5: Για καταχώρηση πρέπει να βγει από την μέση η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων. Ο εκπρόσωπος των μη μουσουλμάνων στο Συμβούλιο, ο Λάκης Βίγκας, πιστεύει ότι το Συμβούλιο βρίσκεται σε θετική κατεύθυνση. Σκεφθείτε, όμως, ότι σε περίπτωση που προκύψει μια διαφωνία με την Ελλάδα, τότε τι θα γίνει με το Συμβούλιο αυτό το οποίο αμέσως μπορεί να πεισμώσει; Εξάλλου η πρόσφατη από το παρελθόν απόδοσή του ήταν μια πλήρης καταστροφή.

Εμπόδιο-6: Ο έμπειρος δικηγόρος Σετράκ Νταβούτχαν, με τον οποίο συζήτησα, λέει ότι τελευταίως τα υποθηκοφυλακεία δεν δημιουργούν προβλήματα, ότι καταχωρούν χωρίς να αναζητούν δικαστικές αποφάσεις. Αυτό είναι μια πολύ σημαντική εξέλιξη. Όμως και πάλι δεν είναι γνωστό  τι μπορεί να συμβεί αύριο. Τώρα στην Ε.Ε. ήλθε η σειρά της Ελληνικής Δημοκρατίας της Κύπρου. Κάποιες διαχυτικότητες μπορούν να επηρεάσουν αμέσως το κλίμα στην Τουρκία. Εξάλλου, οι διευθύνσεις του Κτηματολογίου  μέχρι χθες ακόμη δεν έδιναν σημασία σε νόμους και ζητούσαν επί πλέον απόφαση δικαστική για αλλαγή ιδιοκτήτη.

Εμπόδιο-7:  Η διατύπωση «Το επιχείρημα να μην μπορούν να αποκτήσουν περιουσία» είναι προβληματική διότι δεν φέρνει λύση στις εξής περιπτώσεις:

α) Κτήματα που με δικαστική απόφαση έχουν εγγραφεί στο όνομα του παλαιού ιδιοκτήτη. Για παράδειγμα, όταν κατασχέθηκε η Κατασκήνωση της Τούζλα, όπου είχε ανατραφεί ο αγαπητός μου Χράντ, το κράτος επέστρεψε την έκταση δωρεάν στον παλαιό του ιδιοκτήτη και αυτός την πούλησε πάλι. Περαστικά. 

β) Σε περίπτωση δε που ο παλαιός ιδιοκτήτης είναι απών (αγνοούμενος) μεταβιβάζεται σε μεσεγγυητή του και μετά από 10 χρόνια περιέρχεται στο κράτος. Περαστικά.           

γ) Κτήματα που αφαιρούνται από το βακούφιο με ακύρωση δικαστικώς της διαθήκης. Για την περίπτωση αυτή το Διάταγμα είναι πολύ ασαφές και ανεπαρκές. Σε κάποιες περιπτώσεις σε ένα κτήμα το οποίο έχει καταχωρηθεί λόγω διαθήκης ως βακουφικό, το κράτος ανοίγει δικαστήριο και ζητά την αναζωογόνηση της «παλαιάς εγγραφής» (δηλαδή, να δοθεί πίσω σε εκείνον που έκανε την διαθήκη). Αν το δικαστήριο πάρει απόφαση προς αυτή την κατεύθυνση, το κτήμα επιστρέφει στον παλαιό του ιδιοκτήτη. Στην περίπτωση αυτή η αποζημίωση μπορεί να είναι και όνειρο.

δ) Κτήματα που κατασχέθηκαν με το αιτιολογικό ότι το ίδρυμα δεν είχε την ιδιότητα του νομικού προσώπου. Παράδειγμα τα βακουφικά κτήματα των Καθολικών και των Ασσύριων (Συριανών). Το Ρωμαίικο Ορφανοτροφείο Αρρένων της Πριγκήπου το οποίο ανήκει στο Πατριαρχείο του Φαναριού και κατασχέθηκε λόγω του ότι δεν διέθετε την ιδιότητα του νομικού προσώπου, μπόρεσε να επιστραφεί μόνο με την απόφαση του ΕΔΑΔ.

Το κύριο πρόβλημα βρίσκεται στον νόμο

Το προσωρινό αυτό άρθρο 11 το οποίο ήλθε με την Διάταξη σε Ισχύ Νόμου, βρίσκεται πολύ μακριά από την διόρθωση των ελαττωμάτων του κυρίως Νόμου (5737) που έβγαλαν το 2008.

α) Παράγραφος 5/1, Αναφέροντας ότι «Τα Νέα Βακούφια ιδρύονται σύμφωνα με τις διατάξεις του Αστικού Δικαίου εμποδίζει τους μη μουσουλμάνους να ιδρύουν νέο κοινοτικό βακούφιο διότι το άρθρο 101/4 του Αστικού Δικαίου λέει: «Δεν μπορεί να ιδρυθεί βακούφιο για να στηριχθούν τα μέλη μιας συγκεκριμένης φυλής ή μιας κοινότητας».

β) Παράγραφος 7/2, Απαγορεύει τις εκλογές για ανάδειξη διοίκησης σε εγκαταλελειμμένα βακούφια. Η μέχρι σήμερα εφαρμογή: Η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων πρώτα παρεμπόδισε τις εκλογές στα βακούφια και στην συνέχεια με τον ισχυρισμό ότι δεν γίνονται εκλογές χαρακτήρισε το ακίνητο εγκαταλειμμένο (το δήμευσε).

γ) Παράγραφος 25/1, Για να μπορέσει να δημιουργήσει σχέση με διεθνείς φορείς ζητά αυτό να αναφέρεται γραπτά στον τίτλο του βακουφίου. Η Γενική Διεύθυνση λέει πως τα βακούφια που δεν έχουν τίτλους και ιδρύθηκαν με φιρμάνια και σύμφωνα με το άρθρο 101/4 του Αστικού Δικαίου δεν μπορούν να ιδρύσουν νέα βακούφια.

δ) Προσωρινή παράγραφος 7: Καταρχάς, η διατύπωση «κτήματα που βρίσκονται στην κατοχή τους ή που νέμονται» είναι πολύ προβληματική διότι τα κτήματα που ήταν καταχωρημένα το 36 και έχουν παρθεί από αυτούς, σήμερα δεν βρίσκονται στην διάθεσή τους. Δεύτερη πολύ προβληματική είναι η διατύπωση «το επιχείρημα ή αιτιολογικό να μην  μπορούν να αποκτήσουν περιουσιακό στοιχείο» διότι αν το κτήμα πέρασε απευθείας στο κράτος τότε μπορεί να εισπραχθεί αποζημίωση αλλά αν έχουν βάλει άλλους ιδιοκτήτες με το επιχείρημα  όπως «με την αναζωογόνηση παλαιάς εγγραφής», τότε δεν μπορεί να εισπραχθεί μια τέτοιου είδους αποζημίωση. (Για λεπτομέρειες κοιτάξτε Ντιλέκ Κουρμπάν για έκθεση TESEV 2007).

Αποτέλεσμα

Το επαναλαμβάνω. Συγχαίρω τις προσπάθειες του AKP σε αυτό το θέμα. Αλλά, ο νόμος Περί Βακουφίων άλλαξε το 2002 και το 2003. Το 2008 έγινε ο νέος. Και όλοι έχουν φτάσει σ’ αυτή την κατάσταση επειδή αμέσως μετά την γραφειοκρατία δέχτηκαν τον σχολιασμό της δικαιοσύνης. Τώρα άλλαξε και το κείμενο του 2008. Και αυτό είναι κατάλληλο για «σχολιασμό» σε ασαφή πολιτική συγκυρία. Σταθείτε, ούτε που αναφέρθηκα στο τι θα απογίνουν τα ενοίκια και τα έσοδα όλων αυτών των χρόνων της διαρπαγής. 

Μπασκίν Οράν

6.9.2011

Radikal II